Dubartoota wal-baradhaa
Finfinnee keessatti dubartoota wal-baradhaa
Dubartoonni Finfinnee keessa jiraatan nama walitti dhufeenya cimaa barbaadu, dhiyoo yookaan biyya alaa, wal-baruuf Amarbis fayyadamu. Piroofaayiliin hundi nama dhugaatiin ilaalama, ergaan kamiyyuu tuqaa tokkoon hiikama, isinis bakka namni wal-barattan jiraatu sirriitti filattu.
Bilisaan HirmaadhaaHirmaachuun bilisaa dha. Wal-simtoota keessan wajjin ergaa walii erguun bilisaa dha.
Amarbis Afaan Amaaraa, Oromoo dubbata
Galmaa'uu, piroofaayiloota ilaaluu, haasa'uu fi deeggarsa argachuu Afaan Amaaraa, Oromoo keessatti ni dandeessu. Appiin guutuun fi weebsaayitiin kun afaan keessaniin ni argamu; nama afaan biraatiin barreessu wajjin yoo wal-simtan, hiikkaa tuqaa.
Biyya filadhaa
Iddoo gahuu barbaaddan biyya, naannoo yookaan magaalaa kamiyyuu taasisaa, yookaan addunyaa guutuu al tokkoon barbaadaa.
Afaan kamiinuu haasa'aa
Haasaan hundi button hiikkaa qaba, appiin ofiinis afaan 53 dubbata.
Namoota dhugaa, kanneen namni ilaale
Piroofaayiliin hundi osoo hin maxxanfamiin dura nama tokkoon ilaalama, suuraawwan ifa ta'an ofumaan dhoksamu.
Finfinnee keessatti wal-baruu: wanta beekamuu qabu
Finfinnee, magaalaan guddoon Itoophiyaa, gaarreen giddugalaa irratti olka'iinsa meetira 2,400 naannoo irra jirti; kunis waggaa guutuu qilleensa giddu-galeessaa ishee kenna. Bara 1880moota keessa kan hundeeffamte, waajjira muummee Gamtaa Afrikaa, Muuziyeema Biyyoolessaa bakka hambaan Luusii kuufamu fi gabaa bal'aa Merkato qabdi. Ummanni asii bunaa isaanii, muuziqaa isaanii fi magaalaa kutaa Itoophiyaa hunda walitti makdu irratti ni boona.
- Afaanota
- Afaan Amaaraa, Afaan Oromoo, Afaan Tigiraay fi Ingiliziinis baay'ee ni dhaga'amu
- Magaalota guguddoo
- Bole, Piassa, Kazanchis, Arat Kilo, Megenagna
- Masqalli dhuma Fulbaanaa Oddoo Masqalaa guba guddaadhaan ifa godha, Xiimqatni Amajjii keessa immoo daandiiwwan deemsa ayyaanaatiin guuta; kanaaf nama isin wal-simtan akkamitti akka ayyaaneffatan gaafadhaa.
- Biddeen (injera) xabadaa waliinii irraa harkaan nyaatama, gurshaan, nama harkaan afaan kaa'uun, mallattoo jaalalaa fi hiriyummaa ti.
- Sirna bunaatti affeeramuun ulfina, marsaa bunaa sadan hunda, yeroo baay'ee qolloo yookaan buddeena wajjin, turuun safuu ti.
Nagaa jedhaa
ሰላም! እንደምን ነዎት? (Selam! Endemin newot?)
Akkam! Akkam jirtuu? (kabajaan) Afaan Amaaraatiin
Akkamitti hojjeta
- 1Piroofaayilii keessan bilisaa suuraa wajjin uumaa.
- 2Finfinnee iddoo gahuu keessan godhaa filadhaa.
- 3Namoota wal-baruu barbaaddan jaallachaa, yeroo wal-simtan haasa'uu jalqabaa.
Gaaffilee
Amarbis irratti Finfinnee keessatti dubartoota akkamitti wal-baruu danda'a?
Suuraa ifa ta'e wajjin piroofaayilii bilisaa uumaa, Finfinnee iddoo gahuu keessan godhaa, dubartoota piroofaayiliin isaanii isin hawwate jaalladhaa. Yeroo isheen deebiftee isin jaallattu wal-simuu ta'a; ergasii hiikkaa of-keessaa wajjin haasa'uu jalqabuu dandeessu.
Amarbis Afaan Amaaraa, Oromoo keessatti ni argamaa?
Eeyyee. Appiin, weebsaayitiin fi deeggarsi afaanota 53 keessaa Afaan Amaaraa, Oromoo keessatti ni argamu, hiikkaan of-keessaa immoo namoota afaan kamiinuu barreessan wajjin akka haasa'tan isin dandeessisa.
Amarbis bilisaa dhaa?
Eeyyee. Piroofaayilii uumuun, ilaaluun fi wal-simtoota keessan wajjin ergaa walii erguun bilisaa dha. Karoorri kaffaltii warra isin jaallatan duraan ilaaluu fakkaatan amaloota dabalataa dabala.
Piroofaayiliin dhugaa dhaa?
Piroofaayiliin hundi osoo hin mul'atiin dura nama dhugaatiin ilaalama, suuraawwan ifa ta'an ofumaan dhoksamu, namni kamiyyuu tuqaa lamaan gabaafamuu yookaan dhorkamuu danda'a.