Puasa Ortodoks Ethiopia, ripaissengngi: esso tungke' minggu na puasa musiman

Siaga esso tungke' taung puasa Ortodoks Ethiopia?

Tradisi Gereja Ortodoks Tewahedo Ethiopia mappattentu kira-kira 180 esso puasa tungke' taung untu' jemaat biasa, na macawé' 250 untu' biarawang, biarawati na pastor, situru' sumber gereja. Bilangeng iyaro tamasu' dua rupa puasa: irama tungke' minggu ri esso Rabu na Juma', na sipulung puasa musiman iya mattuju ri kalender gereja, iya kaminang malampé'na macawé' dua uleng.

Iyyé maéga senna' situru' ukuranna maéga tradisi Kristen, na mappancaji atuwong tungke' esso ri Ethiopia sibawa cara iya tongeng-tongeng riita: aga rinasu ri bola, aga ripattama warung ri menuna, na esso aga kaluarga weddingngi marencana botting iyaré'ga manré maraja.

Ada untu' puasa ri bahasa Amharik iyanaritu tsom. Muitai ri menu, ri ada pada ye-tsom (puasa, mancaji sipa' untu' nanré), na ri asengna maéga puasa ri yawa, iya maéganna mammulang sibawa Tsome- nappa ripasilaong sibawa aga riingerangngi.

Esso aga ripuasai tungke' minggu?

Rabu na Juma', tungke' minggu, sitaung, sibawa séddi pengecualiang: limampulo esso purana Fasika (Paskah Ortodoks Ethiopia), wettu puasa tungke' minggu ripalleppe' mancaji sébagiang perayaan Paskah. Ri taung 2026, Fasika ri 12 April, jaji wettu pésauna kira-kira polé ri tengnga April gangka mammulanna Juni.

• Rabu ritahang nasaba tradisi gereja makkeda iyanaritu esso Sanhedrin mappattentu mélo massisala Yesus.
• Juma' ritahang untu' mappangingerangngi panyaliba'.
• Saliweng polé ri wettu pésau purana Paskah, dua esso puasa tungke' minggu é tette' lisu dé' gaga pengecualiang, silaingeng sibawa sébagiang puasa musiman iya massullé tanggala'na tungke' taung.

Aga dé' nawedding rianré ri laleng puasa Ortodoks Ethiopia?

Ri esso puasa, atorangna malomo: dé' gaga juku', dé' gaga susu, dé' gaga tello', na dé' gaga mantega. Ri bahasa nanré Barat, iyanaritu nanré vegan selama puasa — sininna polé ri tanéng-tanéngeng.

Wettu iyanaritu lapisang madduanna, na iyanaro biasa rilupai tau polé ri liyu'. Puasa matette' bettuanna dé' namanré sedde' gangka jam 3 arawéng, nappa manré séddi kali bawang ri arawéng iyaré'ga wenni. Sébagiang tau puasa makkuéro ri tungke' esso puasa; maéga laingnna mattahang bata'ang nanré iyakiya dé' namattahang bata'ang wettu, iyaré'ga mappogau' sébagiang puasa matette' na laingnna malemma'. Sébagiang tau iya matanré akkatenningenna napéddéi toi alkohol ri laleng wettu puasa.

Puasa musiman: Pra-Paskah, Adven, na laingnna

Saliweng polé ri pola Rabu-Juma' tungke' minggu, gerejaé mappattentu maéga puasa lebbi malampé iya engka tanggala'na. Sumber-sumberé sicedde' silaingeng passaleng bilangeng esso na tanggala' mammulanna, nasaba sébagiang mattuju ri kalender Ethiopia iya matette' na laingnna majjoppa sibawa Fasika, iyakiya gambarang lompona sipada:

• Abiy Tsom (Puasa Maraja, riaseng toi Tsome Hudade): puasa kaminang malampé, kira-kira 55 gangka 56 esso riyolona Fasika, ripancaji polé ri tellu wettu cekke' iya sipasilaong.
• Tsome Nebiyat (Adven, riaseng toi Puasa Nabi-Nabi iyaré'ga Tsome Gahad): kira-kira 40 esso, polé ri paccappurenna November gangka mammulanna Januari na mappésau ri Natal Ethiopia (Gena, 7 Januari).
• Puasa Rasul-Rasul (Tsome Hawaryat): mammulang ri esso Senin purana Pentakosta na gangka 26 iyaré'ga 29 Juni, jaji malampé'na silaingeng tungke' taung — polé kira-kira 10 gangka lebbi 40 esso situru' uppanna Fasika.
• Filseta (Puasa Pangangkakeng Maryam): 15 esso, polé 7 gangka 21 Agustus — bettuanna majjoppa makkokkoro'é ri uleng é.
• Tsome Nenewe (Puasa Niniwe): tellu esso bawang, Senin gangka Rabu, kira-kira tellu minggu riyolona mammulang Puasa Maraja.
• Gahad: puasa séddi esso ri wenni riyolona Natal na Epifani.

Magi dé' nasininna nanré gangang ribilang nanré puasa?

Iyyé rincian iya mappasalai macawé' sininna tau iya dé' namaraja sibawa iyyé. Séddi sop weddingngi ripancaji sipenno polé ri lentil, kacang arab iyaré'ga gangang na tette' dé' namancaji nanré puasa, nasaba séddi bahang: niter kibbeh, mantega iya ripaccing iya ripakkarenreng sibawa rempah — lia, lasuna pute, besobela (kemangi suci), kelabat, kapulaga, kayu manis na laingnna — iya mancaji dasar maéga masakang Ethiopia tungke' esso.

Nasaba niter kibbeh iyanaritu mantega, aga bawang iya rinasu sibawa iyaro mancaji susu, dé' gaga laingnna, mau siaga maéga gangang ri laleng pancié. Untu' mappancaji nanré sipada sicocok untu' puasa, pannasué massullé'i sibawa minynya tanéng-tanéngeng, sésé'na versi mapedde' iya riaseng yeqimem zeyet, ripancaji pada niter kibbeh iyakiya sibawa minynya gangang, tania mantega.

Shiro: séddi aseng, dua nanré iya silaingeng senna'

Shiro — sop polé ri tepung kacang arab iyaré'ga kacang lébé iya rilosong — iyanaritu conto kaminang mapaccing. Dasarna vegan alé, iyanaro saba'na mancaji nanré puasa iya kaminang ripilé. Iyakiya aseng sipada ri menu weddingngi bettuanna versi iya rinasu sibawa niter kibbeh, iya tania nanré puasa, iyaré'ga versi iya rinasu sibawa minynya, iya nanré puasa. Engka toi versi sibawa juku', riaseng bozena shiro. Tellu nanré, séddi aseng, na assisalanna dé' naita rékko dé' mupakkutanang iyaré'ga dé' muissengngi dapurenna.

1. Shiro iya rinasu sibawa niter kibbeh (mantega) — tania nanré puasa.
2. Shiro iya rinasu sibawa minynya, sésé'na ritulisi ye-tsom (puasa) shiro — vegan na sicocok untu' puasa.
3. Bozena shiro, sibawa juku' — tania nanré puasa, tania vegetarian.

Siaga matette' tau tongeng-tongeng mattahangngi?

Silaingeng senna'. Pangajarang gereja makkeda sininna tau iya lebbi kira-kira umuru' pitu taung riharapkan mappogau' puasa, iyakiya ri kanyatanna, polé ri pastor na jemaat matoa iyaré'ga matanré akkatenningenna iya mattahangngi sininna kalender — tamasu' atorang manré ri arawéng bawang — gangka tau iya puasa bawang ri Pra-Paskah, bawang ri esso Rabu na Juma', iyaré'ga dé' sedde'.

Onrong penting toi: peneliti na sumber gereja dua-duanna makkeda puasa biasa lebbi matette' ripogau' ri sébagiang komunitas kampong na bulu na ri sébagiang kota Addis Ababa, kégi lebbi biasa malemma'. Dé' gaga séddi cara iya tongeng untu' mappaissengngi pékkugi séddi tau Kristen Ortodoks Ethiopia puasa — situru' taunna, kaluargana, na biasa puasa tattentuna.

Puasa Maraja alénna conto madécéng pékkugi séddi puasa weddingngi malapis-lapis. Sumber-sumberé makkeda ripancaji polé ri tellu wettu cekke' iya sipasilaong: wettu 8 esso riaseng Tsome Hirkal, wettu 40 esso riaseng Tsome Arba (mappangingerangngi 40 esso Yesus puasa ri padang pasir), na wettu paccappurang 7 esso, Tsome Himamat, iya mappoléi Minggu Suci gangka Fasika alénna.

Magi iyyé penting rékko passisengki sibawa tau polé ri Ethiopia

Rékko mukiringngi pesang iyaré'ga muruntu'i tau polé ri Ethiopia — tamasu' lalo ri aplikasi pada Amarbis — puasa weddingngi mappengaruhi uwwalang biasa: warung aga sicocok untu' kencan ri esso Rabu, video call ripogau' ga riyolona iyaré'ga purana jam 3 arawéng ri laleng Pra-Paskah, iyaré'ga magi assiruntu'eng kaluarga ri Agustus mattuju ri Filseta. Dé' gaga iyyé mapparelluang manduga akkatenningenna tau. Konteks iya mabbéré akkégunang na tongeng bawang untu' séddi negara kégi kira-kira 44% pendudu'na Ortodoks Ethiopia, na kégi kalender puasa iyanaritu sébagiang iya riita ri budaya tungke' esso na nanré, mau séddi-séddi tau mattahangngi matette' iyaré'ga dé'.