Napa itu upacara kupi Etiopia?
Upacara kupi Etiopia, nang dalam bahasa Amhara disambat buna, adalah ritual manggoreng biji kupi hijau di atas bara api, manumbuknya pakai tangan, wan marabusnya dalam pariuk tanah ngaran jebena, imbah itu manyuguhakan kupinya ka tamu dalam tiga ronde nang tapisah: abol, tona, wan bereka. Inya tamasuk ritual pargaulan nang paling umum di Etiopia, dilakuakan di rumah, tampat bagawi, wan di acara matan batunangan sampai kamatian.
Buna labih mirip janji batamu daripada mamasan minuman. Biasanya satu urang di rumah nang jadi tuan rumah, dilakuakan di lantai atawa tikar nang dihamburi rumput hanyar wan kadang kambang, wan lajunya maumpati biji kupi, lain maumpati tamu. Bulik sabalum ronde katiga umumnya dianggap cara nang kasar gasan maampihi kunjungan.
Sabarapa lawas upacara kupi Etiopia?
Sumbar-sumbar balain pandapat pasal wayah pastinya, nang manunjukakan sabarapa banyak upacara ini babida manurut rumah wan acara. Sabagian panduan manyambat upacara langkap, matan manggoreng sampai tuangan katiga, makan wayah kira-kira 30 minit. Nang lain manyambat sajam sampai dua jam, wan sabagian sumbar industri kupi manyambat dua sampai tiga jam gasan versi nang kada baburu-buru lawan baganti ampas wan banyu sabarataannya antara ronde. Nang sama di sabarataan sumbar: ini lain istirahat ngupi nang capat; inya dianggap wayah nang sangaja disisihakan.
Kanapa parkiraannya babida
Bidanya pinanya tagantung kaadaan. Buna saban hari nang capat antara tatangga labih lakas daripada buna upacara langkap nang disiapakan gasan tamu, patamuan usaha, atawa hari raya. Amun pian jadi tamu, labih aman manyangka pian bakal duduk paling sadikit sajam.
Di dalam upacara: matan biji hijau sampai ka cangkir
Prosesnya dilakuakan matan awal, mulai sampai tuntung, di hadapan urang nang maminumnya.
- Biji kupi hijau nang balum digoreng dibasuh, imbah itu digoreng di wajan rata di atas bara api atawa kompor gas, dikacau tarus sampai warnanya gelap wan mangaluarakan minyak.
- Tuan rumah rancak mambawa wajan bakuliling ruangan supaya tamu kawa mancium bau gorengannya. Harumnya dianggap bagian matan upacara, lain sakadar sisa.
- Biji nang sudah digoreng ditumbuk pakai tangan, sacara tradisional pakai lasung wan alu kayu ngaran mukecha wan zenezena.
- Bubuk kupi dimasukakan ka jebena, pariuk tanah nang bawahnya bundar, lihirnya panjang wan muncungnya sampit, baimbai lawan banyu, imbah itu dijarang sampai mandidih.
- Kupi dituang matan tinggi ka cangkir halus kada bapingkalan ngaran sini (ada jua nang manulis cini), kada pakai saringan. Lihir jebena nang sampit manahan kabanyakan ampasnya.
Tiga ronde: abol, tona, wan bereka
Tamu kada disuguhi sacangkir haja; inya disuguhi tiga, masing-masing dituang matan rabusan hanyar ampas nang sama, wan saban ronde baisi ngaran wan arti surang. Sabagian daerah wan sumbar mamakai ngaran lain huletegna gasan ronde kadua wan sostegna gasan ronde katiga.
- Abol: ronde partama, paling karas tagal bubuknya masih paling hanyar. Inya manandai mulainya patamuan sacara resmi.
- Tona (huletegna): ronde kadua, diulah lawan manambah banyu hanyar ka ampas nang sama wan dirabus pulang. Inya labih ringan pada abol, wan rancak wayah ini pandiran mulai mangalir.
- Bereka (sostegna): ronde katiga wan tarakhir, kadang disambat baraka, artinya barakah. Kafeinnya paling lamah tapi manurut babarapa sumbar paling barat arti pargaulannya. Bulik sabalum inya disuguhakan kawa dianggap mamandakakan kunjungan.
Patokan lawas
Paling kada satu sumbar manyambat kapircayaan umum bahwa tamu baiknya minum sacangkir atawa katiga-tiganya, tapi jangan pas dua, tagal baampih di ronde kadua dianggap sial atawa kada tuntung. Kada sabarataan rumah maumpati ini sacara katat, tapi itu manjalasakan kanapa tuan rumah kadang lamah lambut maajak tamu bataan sampai ronde katiga.
Siapa nang mamimpin upacara, wan di mana tajadinya
Upacara paling rancak dipimpin ulih bibinian di rumah, uma atawa anak bibinian, nang manggoreng, manumbuk, marabus, wan manuang sadangkan tamu tatap duduk wan tinggal manarima saban ronde. Di banyak rumah kapintaran ini diturunakan langsung, matan uma ka anak bibinian, sabagai bagian matan balajar maurus rumah. Sabagian kisah manyambat bibinian nang paling anum nang hadir nang manyuguhakan.
Biasanya tajadi di lantai atawa meja randah, di atas tikar nang dihamburi rumput hanyar dipotong wan kadang kambang, di rumah, ruang istirahat tampat bagawi, atawa buna bet (rumah kupi) khusus. Inya kawa tajadi sakali sahari atawa babarapa kali, wan kada parlu acara istimewa. Sanja biasa haja sudah cukup jadi alasan.
Dupa, wadai, wan suasana upacara
Kemenyan, atawa campuran kemenyan wan mur nang disambat etan, dibakar di atas bara salawas upacara. Asapnya dianggap bagian matan pangalaman, lain sakadar hiasan.
- Kolo: jelai goreng, rancak dicampur kacang tanah atawa biji-bijian goreng lainnya
- Brondong jagung
- Roti kaya himbasha (disambat jua ambasha), atawa nang kada tapi resmi, injera
Sabarataan ini dimakan antara ronde, lain sabagai makanan pokok, wan biasa haja tuan rumah tarus maisi piring wadai salawas upacara bajalan.
Bida manurut daerah di Etiopia
Susunan pokoknya, manggoreng, manumbuk, marabus, tiga ronde, sama di saluruh nagara, tapi napa nang dimasukakan ka jebena wan ka piring babida manurut daerah wan suku.
- Di Kafa wan sabagian barat daya, tuan rumah kadang manambahakan mantega, tipakan halia hutan, atawa madu ka kupi, wan sabagian kisah manyambat jebena gaya Kafa, ngarannya mankira, nang kada baisi muncung di hadapan kaya di tampat lain.
- Di Sidama wan kabanyakan Etiopia selatan, kapulaga adalah rampah nang paling rancak ditambahakan.
- Di sabagian Etiopia utara, kayu manis atawa inggu (tena adam) labih biasa ditambahakan.
Kanapa upacara ini panting gasan karamahan wan gasan bakancan babida budaya
Buna adalah tanda pargaulan utama di Etiopia. Kalimat buna tetu, artinya 'minum kupi,' dipakai kaya 'ayu ngupi' dalam bahasa kita, tapi acaranya surang labih barat kawajibannya: manulak upacara nang ditawarakan, atawa bulik di tangah upacara, biasanya dihiraniakan. Inya manandai kunjungan biasa antara tatangga wan jua batunangan, bakawinan, kamatian, wan patamuan usaha, wan tarus bajalan salawas musim puasa Kristen Ortodoks tagal kupi surang kada dilarang.
Gasan siapa haja nang bakanalan lawan urang nang bahubungan lawan Etiopia atawa diasporanya, nang jadi salah satu alasan Amarbis mambahas adat kaya ini, intinya mudah: upacara kupi lain pandiran basa-basi nang ditambahi parabot. Amun ditawarakan, wayah nang dipakai itulah intinya, lain akibat sampingan.
Adab upacara kupi gasan tamu
Sabarataan ini kada ditulis jadi aturan resmi di mana-mana, tapi sama di sabarataan kisah pasal kaya apa upacara ini bujuran dirasaakan sabagai tamu.
- Duduk di tampat nang ditunjukakan wan tatap duduk. Tuan rumah nang manggoreng, marabus, wan manuang; tamu biasanya kada umpat mambantu.
- Tarima cangkir partama (abol) biar pian kada marancana mahabisakan katiga ronde, wan padahakan amun pian parlu bulik labih dahulu, jangan bulik diam-diam.
- Puji harumnya wayah wajan gorengan dibawa bakuliling. Itu wayah nang ditunggu dalam ritual, lain sakadar basa-basi.
- Makan kolo atawa brondong nang ditawarakan antara ronde; manulak wadai sama sakali kawa kalihatan aneh, tapi makan sadikit haja kada papa.
- Siap bapandir, jangan badiam. Jeda antara ronde mamang gasan bapandir, lain gasan maitihi HP.
Sajarah, dongeng Kaldi, wan pangakuan UNESCO
Kisah asal-usul nang tamasyhur manyambat pangangun kambing ngaran Kaldi, nang kunu mahiranikan kambingnya jadi bagas imbah mamakan buah kupi. Itu dongeng, lain sajarah nang tacatat: versi paling tuha nang dikatahui, dicatat ulih sarjana Maronit Antoine Faustus Nairon tahun 1671, sama sakali kada manyambat Kaldi, wan ngaran itu surang pinanya hanyar muncul di buku tahun 1922 tulisan ahli sajarah kupi William Ukers. Tapisah matan dongeng, sudah jelas bahwa Coffea arabica asalnya matan hutan dataran tinggi di barat daya Etiopia, tamasuk daerah Kaffa.
Sampai tahun 2025, Etiopia balum mandapat status Warisan Budaya Takbenda UNESCO gasan upacara kupi; masih dalam proses. Pajabat Etiopia, kantor UNESCO di Addis Ababa, wan organisasi warisan budaya maadaakan lokakarya nasional di Jimma bulan Februari 2025 gasan manyiapakan berkas nominasi resmi, lawan tujuan supaya kaina tacatat di Daftar Rapresentatif UNESCO. Artinya upacara ini wayah ini balum masuk daftar, walaupun kadang disambat kaya itu di internet.