Te Maramataka me te Karaka o Etiopia, kua Whakamāramatia

He aha te tau i Etiopia i tēnei wā?

I tēnei wā, ko te tau 2019 tēnei i Etiopia, e ai ki tōna ake maramataka. Kāore a Etiopia e whai ana i te maramataka Kerekoriana e whakamahia ana puta noa i te nuinga o te ao. Ko te maramataka o Etiopia tāna e whai ana (ka kīia i ētahi wā ko te maramataka Ge'ez), ā, e 7, 8 tau rānei tōna noho i muri i te tatau Kerekoriana i tēnei wā, e ai ki te wā o te tau.

Ehara tēnei i te hapa whakaawhiwhi, i te tikanga whakapono e whakamahia ngāwaritia ana, i tētahi pūnaha 'tuku iho' rānei e puritia ana mō ngā hararei anake. Ko te maramataka tēnei e tāia ana ki ngā kāri tuakiri o Etiopia, e whakamahia ana i ngā nama utu me ngā tauākī pēke, e akona ana i ngā kura i te taha o te rā Kerekoriana, ā, e whakahuatia ana i ngā kōrero o ia rā.

He aha i 13 ai ngā marama o Etiopia?

E 13 ngā marama o te maramataka o Etiopia: 12 marama e 30 rā tika ia marama, me tētahi marama poto tua-13 ko Pagumen te ingoa (ka tuhia hoki ko Pagume).

• 12 x 30 rā = 360 rā
• Ka tāpiri a Pagumen i ngā rā 5 i te tau noa, i ngā rā 6 rānei i te tau peke
• 360 + 5 (6 rānei) = 365 (366 rānei) rā katoa, e ōrite ana ki te roa o te tau ā-rā

Nō reira ehara te marama tua-13 i te hapa, i te tāpiritanga ahurea rānei - ko te huarahi tēnei e hāngai ai ngā marama e 12, e 30 rā tonu ia marama, ki te roa tūturu o te tau. I ētahi wā ka kī ngā tāngata o Etiopia ko te maramataka he '13 marama o te paki', he kīanga e whakamahia ana i ngā whakatairanga tāpoi o Etiopia, nā te mea ka taka a Pagumen i te tīmatanga o te ngahuru, ina mutu ake ngā ua.

Te āhua o te tau peke

Ka tāpiri te maramataka o Etiopia i tētahi rā peke (kia 6 ai ngā rā o Pagumen, kaua ko te 5) ia whā tau, kāore he okotahi. He rerekē tēnei i te maramataka Kerekoriana, e peke ana i te tau peke i te nuinga o ngā tau rautau (hei tauira, ehara te 2100 i te tau peke Kerekoriana, engari he tau peke tonu i te tatau a Etiopia). I roto i ngā rau tau ka āta kōtiti haere ngā pūnaha e rua, engari kāore e pā ki te āputa 7-8 tau o ia rā e kōrerotia ana i raro iho nei.

He aha i 7 tau ai te maramataka o Etiopia i muri - he 8 rānei?

He tika ngā tau e rua, engari i ngā wā rerekē o te tau Kerekoriana. Ehara te āputa i te 7 pūmau, i te 8 pūmau rānei - ka huri i tētahi rā motuhake kotahi ia tau: te Tau Hou o Etiopia.

• Mai i te 1 o Hānuere ki te 10 (11 rānei) o Hepetema i te maramataka Kerekoriana: e 8 tau te tau o Etiopia i muri i te tau Kerekoriana.
• Mai i te 11 (12 rānei) o Hepetema ki te 31 o Tīhema: e 7 tau te tau o Etiopia i muri, nā te mea kua huri kē te maramataka o Etiopia ki tōna tau hou, ā, kāore anō kia huri te tau Kerekoriana.

Nō reira i ngā marama tuatahi e waru me te hāwhe o te tau Kerekoriana, tangohia te 8 kia puta ai te tau o Etiopia. I muri i te Tau Hou o Etiopia i Hepetema, tangohia te 7. Koinei te take e tautohe ana ngā whakamārama i te reo Pākehā mēnā he '7 tau i muri', he '8 tau i muri' rānei - e whakaahua ana ngā mea e rua i te pūnaha kotahi i ngā wā rerekē o te tau, ā, kāore tētahi i te hē.

I ahu mai te āputa i hea?

Ka hoki te rerekētanga ki ngā tātaitanga motuhake e rua, he rau tau te wehenga, mō te āhuatanga kotahi: te Whakapuakitanga ki a Meri, e whakamahia ana e ngā tikanga e rua hei tīmatanga o te wā e rite ana ki te Anno Domini.

• E whai ana te Hāhi Orotokehe o Etiopia i tētahi tātaitanga nā te mōnaki o Alexandria, nā Annianus, i te tīmatanga o te rautau 5.
• E whai ana te Whakapono Karaitiana o te Uru i tētahi tātaitanga kē nā te mōnaki, nā Dionysius Exiguus, i te rautau 6, ā, koinei te tūāpapa o te maramataka Kerekoriana me te maramataka Huriana o mua e whakamahia ana puta noa i te ao i tēnei rā.

I whakatakotoria e Annianus rāua ko Dionysius Exiguus te āhuatanga tohutoro kotahi, he maha ngā tau te wehenga, ki ō rāua ake rārangi wā. I puritia e te maramataka hāhi o Etiopia te tātaitanga a Annianus; i puritia e te maramataka i noho hei paerewa ā-ao te tātaitanga a Dionysius. Ko taua rerekētanga, i kawea whakamua mō neke atu i te kotahi mano tau, te pūtake katoa o te āputa - he meka hītori tēnei mō te tātai i ngā maramataka hāhi e rua, ehara i te mea he paunatanga i tētahi whakapono ki tētahi atu.

Āhea te Tau Hou o Etiopia (Enkutatash)?

Ko te Tau Hou o Etiopia, ko Enkutatash te ingoa, ka taka ki te 11 o Hepetema i te maramataka Kerekoriana i te nuinga o ngā tau. I te tau Kerekoriana i mua tonu i tētahi tau peke Kerekoriana, ka taka kotahi rā i muri mai, ki te 12 o Hepetema, nā te āhua o te noho o ngā rā peke o ngā maramataka e rua.

Ko te tikanga o Enkutatash i te reo Amahari, ko 'te koha o ngā kōhatu utu nui'. E ai ki ngā kōrero tuku iho o Etiopia, e hono ana te ingoa ki te hokinga mai o te Kuini o Hepa i Hiruharama, i te wā i pōhiritia ai ia ki te kāinga e ōna kaiwhai ki ngā kōhatu utu nui. Ka tohu te hararei i te mutunga o te kaupeka ua, ā, ka whakanuia ki ngā kākahu hou, ki ngā putiputi, ki ngā karakia hāhi me ngā kai ā-whānau - he ōrite tonu ki ngā whakanuitanga Tau Hou i ētahi atu wāhi, engari i tētahi rā kē.

He aha te 'wā o Etiopia'?

I te taha o te maramataka, he huarahi motuhake tō Etiopia ki te tatau hāora i te ao o ia rā. Ko te wā karaka paerewa i Etiopia (te Wā o Āwherika ki te Rāwhiti, UTC+3) e whakamahia ana mō ngā rerenga, ngā hōtaka ōkawa me ngā pakihi ā-ao. Engari i ngā kōrerorero o ia rā, he tokomaha ngā tāngata o Etiopia e tatau ana i ngā hāora o te rā mai i te puaotanga, kaua mai i waenganui pō.

Nā te tata o Etiopia ki te pūwaenga, ka noho tata tonu te putanga me te tōnga o te rā ki te 6:00 i te ata me te 6:00 i te ahiahi puta noa i te tau, he iti noa te rerekē ā-kaupeka. Nā taua tūmautanga e whai hua ai te karaka e tīmata ana i te puaotanga: ka tatauria te puaotanga hei tīmatanga o tētahi huringa hou 12 hāora, ko te 12:00 tōna ingoa i te wā o Etiopia, ā, ka piki ake te tatau o ngā hāora mai i reira.

Me pēhea te huri i te wā o Etiopia ki te wā paerewa

• Tāpirihia ngā hāora 6 ki te wā o Etiopia kia puta ai te wā paerewa (EAT).
• Tangohia ngā hāora 6 i te wā paerewa (EAT) kia puta ai te wā o Etiopia.
• 1:00 o Etiopia (te ata) = 7:00 i te ata EAT
• 3:00 o Etiopia (te awatea) = 9:00 i te ata EAT
• 6:00 o Etiopia (te awatea) = 12:00 te poupoutanga o te rā EAT
• 12:00 o Etiopia (te kākārauri) = 6:00 i te ahiahi EAT
• 1:00 o Etiopia (te ahiahi) = 7:00 i te ahiahi EAT

He aha i hira ai tēnei mō ngā tūtakitanga, ngā mahere me ngā kōrerorero?

Mō te tangata e mōhio haere ana ki tētahi nō Etiopia - tae atu ki te hunga i runga i tētahi pūhara pērā i a Amarbis, he maha nei ngā hononga ka tīmata puta noa i tētahi āputa tūturu o te whenua me te horopaki - ehara tēnei i te kōrero iti noa. Ka hoatu pea ngā rā whānau, ngā huritau me ngā hararei i te maramataka o Etiopia; ko tētahi pakeke, tau whānau rānei e kitea ana he '7 tau tamariki ake' i te tūmanako, tērā pea he whakaata noa i te maramataka i tātaitia ai, ehara i te hapa. Ā, ko tētahi wā ka whakahuatia i te kōrerorero, tērā pea ko te wā o Etiopia, kaua ko te karaka 24 hāora e whakamahia ana i ētahi atu wāhi.

Kāore tētahi o ēnei e hiahia ana kia ako ngākau koe i ngā ripanga hurihuri. He āwhina noa te mōhio kei te noho ngā pūnaha e rua, e whakamahia kahatia ana e rua, ā, kāore e taea te whakawhiti tētahi ki tētahi me te kore e mahi i te tātai i runga ake nei.

Te maramataka me te wā o Etiopia: ngā whakautu tere

1. E hia ngā marama o te maramataka o Etiopia? Tekau mā toru: tekau mā rua e 30 rā, me Pagumen (5, 6 rā rānei).
2. E 7, e 8 rānei tau a Etiopia i muri? Ko rāua tahi, e ai ki te rā - e 8 tau i muri mai i Hānuere ki te tīmatanga o Hepetema, e 7 tau i muri mai i waenganui o Hepetema ki Tīhema.
3. Āhea te Tau Hou o Etiopia? Te 11 o Hepetema i te nuinga o ngā tau; te 12 o Hepetema i te tau i mua i tētahi tau peke Kerekoriana.
4. He aha te tūāpapa o te wā o Etiopia? He huringa 12 hāora e tīmata ana i te puaotanga, tata ki te 6:00 i te ata me te 6:00 i te ahiahi o te wā paerewa.
5. Me pēhea taku huri i te wā o Etiopia ki te wā paerewa? Tāpirihia ngā hāora 6 (tangohia rānei ngā hāora 6 mō tērā atu ara).