Whaiipo i Te Tai Tokerau: me pēhea te tūtaki ki ngā tāngata i tua atu i tō tāone iti
Tata ki te 201,000 te taupori o Te Tai Tokerau (Northland), ā, e 60 ōna wāhi noho: he tāone, he tāone nui, he kāinga taiwhenua. He iti te nuinga: he iti iho i te 5,000 te taupori o ngā wāhi e 56 (93%), ā, kāore i tae ki te 1,000 te taupori o ngā wāhi e 41. Mēnā e noho ana koe ki tētahi o ngā wāhi iti, kua mōhio kē koe ki te āhua o te whaiipo tata ki te kāinga: kua tūtaki kē koe ki te nuinga o ngā tāngata takakau ka whakaarohia pea e koe, ki te kore, e mōhio ana koe ki tētahi kua tūtaki ki a rātou.
Mō te hunga katoa o aua wāhi tēnei whārangi. Ka whakamāramatia te take ka iti ake anō te puna whaiipo o te tāone iti nā ngā taupānga whaiipo nunui, me te huarahi e taea ai e koe te tūtaki ki ngā tāngata puta noa i Te Tai Tokerau mā Amarbis, ā, kei raro iho te rārangi o ngā tāone, ngā tāone nui me ngā kāinga taiwhenua katoa o Te Tai Tokerau, ā-takiwā.
Te rahi o ngā tāone o Te Tai Tokerau
| Te rahi o te wāhi | Ngā wāhi | Taupori |
|---|---|---|
| Iti iho i te 1,000 | 41 | 17,000 |
| 1,000 ki te 4,999 | 15 | 28,000 |
| 5,000 ki te 24,999 | 3 | 19,000 |
| 25,000 neke atu | 1 | 54,000 |
Ina raupapatia ngā wāhi katoa o Te Tai Tokerau i te rahi, tata ki te 510 te taupori o te wāhi kei waenganui. Kotahi anake te wāhi o te rohe e 25,000 neke atu te taupori, ko Whangārei. Tata ki te 54,000 o ngā tāngata e 201,000 o te rohe e noho ana ki reira; ko te toenga e noho ana ki ngā tāone iti ake me te tuawhenua.
He aha i pau ai te whaiipo tata ki te kāinga i ngā tāone iti o Te Tai Tokerau
Ka tīmata ngā taupānga whaiipo e whakaraupapa ana i runga i te tawhiti ki ngā tāngata e tata rawa ana ki a koe. I tētahi tāone iti i Te Tai Tokerau, he rārangi poto tērā, ā, kāore e roa ka kitea e koe te katoa. Anei tētahi tauira:
- Pukenui (tata ki te 831 te taupori): e 11 atu anō ngā wāhi i roto i te 50 km, tata ki te 12,000 te taupori katoa o ērā; ko Whangārei te wāhi tata rawa e 25,000 neke atu te taupori, 146 km te tawhiti atu.
He pērā tonu puta noa i Te Tai Tokerau: ka whakakīia e te taupānga whakaraupapa ā-tawhiti te rārangi o tētahi tāone iti ki aua kanohi tokoiti anō, ā, kei tawhiti rawa ngā puna tāngata nunui ake.
He aha i kore ai e taea te tāone nui tata rawa i ngā taupānga nunui
He uaua te whaiipo i tētahi tāone iti, ā, tērā pea ka uaua ake te tūtaki ki tētahi i te tāone nui tata rawa. He maha ngā taupānga whaiipo e whakawhirinaki ana ki te tawhiti hei whakatau ko wai ka kitea e koe, ā, e ai ki te tātari a Tinuiti i te hātepe o Tinder, he take matua te tata i te kōwhiringa o te hunga ka whakaaturia ki a koe. Ina whakatuwheratia e tētahi tangata i Whangārei, i Kerikeri rānei tētahi taupānga whakaraupapa ā-tawhiti, ko ngā tāngata e noho tata ana ki a ia ka puta tuatahi. He tawhiti atu tō kāinga, nā reira ka noho koe ki muri i āna hoa noho tata i tōna rārangi, ahakoa he aha ngā kōrero a ō whakaahua me tō kōtaha.
He raruraru takirua tēnei mō te tāone iti: i te kāinga ka kite tonu koe i aua tāngata anō, ā, i te tāone nui, he ruarua noa te hunga ka kite i a koe.
Te rerekētanga o Amarbis
Māu e kōwhiri tō rohe
I Amarbis, māu e kōwhiri te rohe e tūtaki ai koe ki ngā tāngata; kāore koe e herea ki te hunga e noho tata rawa ana. Kōwhiria te rohe o Te Tai Tokerau, ā, ko te rohe katoa tō puna, tata ki te 201,000 tāngata, ahakoa e noho ana koe i Whangārei, i tētahi kāinga iti rānei e hia rau noa iho te taupori. He ōrite te puna ā-rohe o tētahi mema i tētahi tāone e 1,000 te taupori ki tō tētahi mema i Whangārei.
Kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti
I Amarbis, kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti. Kōwhiria te rohe o Te Tai Tokerau hei rohe mōu, ā, ki te hiahia koe ki te tūtaki ki tētahi tangata i Whangārei, e kore tāna hoa noho tata e whakaaturia ki a ia i mua i a koe, i runga noa i te wāhi e noho ana koe. Koinei te tauaro tonu o te raruraru o te tata i runga ake nei, ā, ko te hunga ka whakarērea e ngā taupānga nunui ka tino whai hua.
Kāore he tepe tawhiti, ā, ko te ao katoa mēnā e hiahia ana koe
Kāore he tepe tawhiti i Amarbis, nā reira kāore hoki koe e herea ki Te Tai Tokerau anake. Ka taea e koe te whakawhānui i tō rohe ki ngā rohe tata, te tūtaki rānei ki tētahi tangata i tētahi atu whenua: he taupānga whaiipo ā-ao a Amarbis, neke atu i te 50 ngā reo e kōrerotia ana e te taupānga, ā, ka āwhina te whakamāori kei roto tonu i te kōrerorero ina rerekē ō kōrua reo. Ka whai tikanga anake ngā kiromita ina hiahia kōrua tahi ki te tūtaki.
He tāngata tūturu, kua arotakehia e te tangata
Kei ia mema he whakaahua tūturu o tōna kanohi, ka mātaitia ngā whakaahua i mua i te whakaaturanga ki ētahi atu, ā, ka arotakehia ia kōtaha i Amarbis e tētahi tangata tūturu. Ina iti te puna tāngata o tō takiwā, ka nui ake te wāhanga o ngā mea e kitea ana e koe ka riro i ia kōtaha rūpahu, kōtaha whakarērea rānei, nā reira he nui ake te hua o taua arotakenga i tētahi tāone iti i tō tētahi tāone nui.
He kore utu te hono mai
He kore utu te hono mai, kāore he kāri nama e hiahiatia ana. Kei te mahere kore utu ngā manako e 25 ia rā me te tuku karere mutunga-kore ki ō hononga, kia mōhio ai koe mēnā e whai hua ana a Amarbis mō tō tāone i mua i tāu utu i tētahi mea. Tirohia ngā mahere me ngā utu kia kite ai koe i ngā mea ka tāpiritia e ngā mahere utu.
Me pēhea te tīmata mai i tētahi tāone iti i Te Tai Tokerau
- Rēhita kore utu, ā, waihangatia he kōtaha e rite ana ki a koe: he whakaahua mārama o tō kanohi me tētahi kōrero motuhake mō te noho i tō tāone. Ka whakaatu ā mātou tohutohu kōtaha i ngā mea e whai hua ana.
- Whakaritea tō rohe ki te rohe o Te Tai Tokerau, ki tētahi rohe whānui ake rānei, ki tō pīrangi.
- Tīmata mā te tuku karere. He pai ake tētahi pātai mō te wāhi e noho ana ia i te “kia ora” noa iho, ā, ka tīmata pea te kōrerorero i mua noa atu i te whakaritenga o tētahi haerenga.
- Ina hiahia kōrua ki te tūtaki, kōwhiria he wāhi tūmatanui kei waenganui tata i a kōrua, kōrerotia ki tētahi hoa te wāhi e haere ana koe, ā, whāia tā mātou rārangi arowhai mō te tūtaki haumaru.
I hangaia e tētahi nō tētahi tāone iti
Ko Nick te kaiwhakarewa o Amarbis, ā, nō Boardman ia, he tāone iti i Oregon, i Amerika, tata ki te 4,500 te taupori. Ko te raruraru whaiipo o ngā tāone iti e kōrerotia ana i tēnei whārangi, he mea e mōhio pū ana ia i tōna ake wheako: he rārangi kī tonu i ngā tāngata e mōhio kē ana koe, me tētahi tāone nui tata e whakaraupapa ana i ōna ake tāngata ki mua i a koe. I hangaia a Amarbis kia kore ai te wāhi e noho ana koe i Te Tai Tokerau e whakatau i te hunga ka taea e koe te tūtaki ki a rātou.
Ngā tāone, ngā tāone nui me ngā kāinga taiwhenua katoa o Te Tai Tokerau
Anei ngā wāhi e 60 katoa o Te Tai Tokerau, ā-takiwā. Ahakoa ko tēhea o ēnei wāhi tōu, e hāngai ana ki a koe ngā kōrero katoa o tēnei whārangi: kōwhiria te rohe o Te Tai Tokerau i Amarbis, ā, kei roto i tō puna ia wāhi i raro iho nei.
Takiwā o Kaipara
- Baylys Beach: 384 tāngata
- Dargaville: 5,016 tāngata
- Kaiwaka: 783 tāngata
- Mangawhai: 1,206 tāngata
- Mangawhai Heads: 2,685 tāngata
- Maungatūroto: 924 tāngata
- Pahi: 294 tāngata
- Paparoa: 420 tāngata
- Rūāwai: 480 tāngata
- Te Kōpuru: 540 tāngata
Takiwā o Tai Tokerau ki te Raki (Far North)
- Ahipara: 1,272 tāngata
- Awanui: 342 tāngata
- Cable Bay: 1,155 tāngata
- Coopers Beach: 645 tāngata
- Haruru: 1,179 tāngata
- Hihi: 231 tāngata
- Kāeo: 249 tāngata
- Kaikohe: 4,563 tāngata
- Kaimaumau: 204 tāngata
- Kaitāia: 5,955 tāngata
- Karikari: 693 tāngata
- Kawakawa: 1,482 tāngata
- Kerikeri: 8,070 tāngata
- Kerikeri Inlet: 435 tāngata
- Kohukohu: 180 tāngata
- Kororāreka (Russell): 801 tāngata
- Mangōnui: 669 tāngata
- Matauri Bay: 303 tāngata
- Moerewa: 1,845 tāngata
- Ngāwhā Springs: 189 tāngata
- Ōhaeawai: 429 tāngata
- Ōkaihau: 366 tāngata
- Ōkiato: 198 tāngata
- Ōmāpere: 447 tāngata
- Opononi: 264 tāngata
- Ōpua: 1,248 tāngata
- Paihia: 1,623 tāngata
- Pukenui: 831 tāngata
- Rangitāne: 366 tāngata
- Rāwene: 477 tāngata
- Taipā: 153 tāngata
- Tokerau Beach: 327 tāngata
- Waipapa: 156 tāngata
- Waitangi: 57 tāngata
- Whangaroa: 141 tāngata
Takiwā o Whangārei
- Hikurangi: 1,557 tāngata
- Matapōuri: 207 tāngata
- Maungakaramea: 300 tāngata
- Maungatāpere: 324 tāngata
- Ngunguru: 1,173 tāngata
- Ōakura-Whangaruru South: 159 tāngata
- One Tree Point: 2,988 tāngata
- Pārua Bay: 639 tāngata
- Pātaua: 162 tāngata
- Ruakākā: 2,817 tāngata
- Tutukākā: 789 tāngata
- Waipū: 1,392 tāngata
- Waipū Cove-Langs Beach: 312 tāngata
- Whangārei: 53,847 tāngata
- Whangārei Heads: 945 tāngata
Ngā pātai auau
Ko tēhea te taupānga whaiipo pai rawa mō ngā tāone iti o Te Tai Tokerau?
Ki ō mātou whakaaro, ko Amarbis. Māu e kōwhiri te rohe e tūtaki ai koe ki ngā tāngata, nā reira ka ōrite te puna ā-rohe o tētahi tāone iti i Te Tai Tokerau ki tō Whangārei; kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti; kāore he tepe tawhiti; ka arotakehia ia kōtaha e tētahi tangata tūturu; ā, he kore utu te hono mai.
He aha i kite tonu ai au i aua tāngata anō i ngā taupānga whaiipo i tōku tāone?
He maha ngā taupānga whaiipo e whakawhirinaki ana ki te tawhiti hei whakatau ko wai ka kitea e koe, ā, i tētahi tāone iti, he rārangi poto ngā tāngata tata rawa. E ai ki te tātari a Tinuiti i te hātepe o Tinder, he take matua te tata, koinā te take ka kī te rārangi o tētahi tāone iti i aua hoa noho tata anō. I Amarbis, māu e kōwhiri tō rohe, nā reira kāore tō puna e herea ki tō waehere poutāpeta.
Ka taea e au te tūtaki ki ngā tāngata puta noa i Te Tai Tokerau?
Āe. Kōwhiria te rohe o Te Tai Tokerau, ā, ka tūtaki koe ki ngā tāngata puta noa i te rohe, ahakoa kei hea koe e noho ana. Kāore koe e whakaraupapatia ki muri i ngā hoa noho tata a tētahi atu.
Ka taea e au te tūtaki ki ngā tāngata i waho o Te Tai Tokerau?
Āe. Kāore he tepe tawhiti i Amarbis, nā reira ka taea e koe te whakawhānui i tō rohe, te tūtaki rānei ki tētahi tangata i tētahi atu whenua, ā, ka āwhina te whakamāori kei roto tonu i te kōrerorero ina rerekē ō kōrua reo. Tīmata mā te pānui i te aratohu whaiipo ā-ao.
He kore utu a Amarbis?
Āe. He kore utu te hono mai, kāore he kāri nama e hiahiatia ana, ā, kei te mahere kore utu ngā manako e 25 ia rā me te tuku karere mutunga-kore ki ō hononga. Waihangatia tō kōtaha.
Ētahi atu rohe o Aotearoa
- Manawatū-Whanganui
- Murihiku
- Ōtākou
- Tāmaki Makaurau
- Taranaki
- Te Matau-a-Māui
- Te Moana-a-Toi
- Te Tai o Aorere
- Te Tai Poutini
- Te Tairāwhiti
- Te Tauihu-o-te-waka
- Te Whanganui-a-Tara
- Waikato
- Waitaha
Tirohia ngā rohe katoa puta noa i te ao. He tauhou koe? Pānuitia te take ko Amarbis te taupānga whaiipo pai rawa mō ngā tāone iti.
Ētahi atu rauemi a Amarbis
- Tūtaki ki ngā takakau puta noa i te ao
- Aratohu whaiipo ā-ao
- Te whakawhiti i ngā taiapa reo i te aroha
- Te tūtaki haumaru ki tētahi mō te wā tuatahi
- Ngā mahere me ngā utu
Ngā tatauranga taupori: Tatauranga Aotearoa (Stats NZ), ngā tatauranga o te taupori noho tonu i te Tatauranga 2023 (pō tatauranga 7 Poutūterangi 2023) mō ngā rohe tāone me ngā kāinga taiwhenua o te whakarōpūtanga Urban Rural 2023 (UR2023), he mea tāpiri mai i ngā tatauranga SA2 (rohe tāone) me SA1 (kāinga taiwhenua) kua whakaputaina e Tatauranga Aotearoa; te katoa o te rohe: ngā whakatau tata taupori ā-rohe a Tatauranga Aotearoa, te taupori noho tonu e whakataungia ana i te 30 Pipiri 2025 (rangitahi), mō ia rohe kaunihera ā-rohe. He rohe tatauranga ngā rohe tāone me ngā kāinga taiwhenua kua tautuhia e Tatauranga Aotearoa, ehara i ngā rohe ā-kaunihera. Ko ngā taupori ko ngā tatauranga o te Tatauranga 2023 mō te hunga e noho tonu ana ki reira; ka whakaawhiwhia matapōkeretia e Tatauranga Aotearoa ngā tatauranga ki tētahi taurea o te 3, nā reira ka rerekē pea te tapeke o tētahi wāhi kua hangaia i ētahi rohe tatauranga i te tapeke kua whakaputaina e Tatauranga Aotearoa mō taua wāhi, engari he ruarua noa iho ngā tāngata o te rerekētanga. Ko ngā kāinga taiwhenua he wāhi e 200 ki te 1,000 te taupori, tata nei; kāore ngā kāinga iti ake i whakarārangitia. Ehara a Wharekauri (Chatham Islands) i te wāhanga o tētahi rohe, ā, kāore i whakaurua. Ka toro paku atu te rohe tāone o Richmond (Te Tai o Aorere) ki roto i te Tāone nui o Whakatū (Nelson City); kua whakarārangitia ki raro i te Takiwā o Te Tai o Aorere. He mea ine ngā tawhiti mā te rārangi tika i waenga i ngā tāone, nā reira he roa ake ngā tawhiti mā te huarahi.