Whaiipo i Murihiku: me pēhea te tūtaki ki ngā tāngata i tua atu i tō tāone iti

Tata ki te 105,000 te taupori o Murihiku (Southland), ā, e 23 ōna wāhi noho: he tāone, he tāone nui, he kāinga taiwhenua. He iti te nuinga: he iti iho i te 5,000 te taupori o ngā wāhi e 21 (91%), ā, kāore i tae ki te 1,000 te taupori o ngā wāhi e 16. Mēnā e noho ana koe ki tētahi o ngā wāhi iti, kua mōhio kē koe ki te āhua o te whaiipo tata ki te kāinga: kua tūtaki kē koe ki te nuinga o ngā tāngata takakau ka whakaarohia pea e koe, ki te kore, e mōhio ana koe ki tētahi kua tūtaki ki a rātou.

Mō te hunga katoa o aua wāhi tēnei whārangi. Ka whakamāramatia te take ka iti ake anō te puna whaiipo o te tāone iti nā ngā taupānga whaiipo nunui, me te huarahi e taea ai e koe te tūtaki ki ngā tāngata puta noa i Murihiku mā Amarbis, ā, kei raro iho te rārangi o ngā tāone, ngā tāone nui me ngā kāinga taiwhenua katoa o Murihiku, ā-takiwā.

Te rahi o ngā tāone o Murihiku

Te rahi o te wāhiNgā wāhiTaupori
Iti iho i te 1,000166,300
1,000 ki te 4,999510,000
5,000 ki te 24,99918,200
25,000 neke atu149,000

Ina raupapatia ngā wāhi katoa o Murihiku i te rahi, tata ki te 558 te taupori o te wāhi kei waenganui. Kotahi anake te wāhi o te rohe e 25,000 neke atu te taupori, ko Waihōpai (Invercargill). Tata ki te 49,000 o ngā tāngata e 105,000 o te rohe e noho ana ki reira; ko te toenga e noho ana ki ngā tāone iti ake me te tuawhenua.

He aha i pau ai te whaiipo tata ki te kāinga i ngā tāone iti o Murihiku

Ka tīmata ngā taupānga whaiipo e whakaraupapa ana i runga i te tawhiti ki ngā tāngata e tata rawa ana ki a koe. I tētahi tāone iti i Murihiku, he rārangi poto tērā, ā, kāore e roa ka kitea e koe te katoa. Anei ētahi tauira:

  • Te Ānau (tata ki te 2,800 te taupori): e 2 atu anō ngā wāhi i roto i te 50 km, tata ki te 435 te taupori katoa o ērā; ko Tāhuna (Queenstown) i Ōtākou te wāhi tata rawa e 25,000 neke atu te taupori, 89 km te tawhiti atu.
  • Lumsden (tata ki te 519 te taupori): e 8 atu anō ngā wāhi i roto i te 50 km, tata ki te 4,300 te taupori katoa o ērā; ko Waihōpai te wāhi tata rawa e 25,000 neke atu te taupori, 76 km te tawhiti atu.

He pērā tonu puta noa i Murihiku: ka whakakīia e te taupānga whakaraupapa ā-tawhiti te rārangi o tētahi tāone iti ki aua kanohi tokoiti anō, ā, kei tawhiti rawa ngā puna tāngata nunui ake.

He aha i kore ai e taea te tāone nui tata rawa i ngā taupānga nunui

He uaua te whaiipo i tētahi tāone iti, ā, tērā pea ka uaua ake te tūtaki ki tētahi i te tāone nui tata rawa. He maha ngā taupānga whaiipo e whakawhirinaki ana ki te tawhiti hei whakatau ko wai ka kitea e koe, ā, e ai ki te tātari a Tinuiti i te hātepe o Tinder, he take matua te tata i te kōwhiringa o te hunga ka whakaaturia ki a koe. Ina whakatuwheratia e tētahi tangata i Waihōpai, i Gore rānei tētahi taupānga whakaraupapa ā-tawhiti, ko ngā tāngata e noho tata ana ki a ia ka puta tuatahi. He tawhiti atu tō kāinga, nā reira ka noho koe ki muri i āna hoa noho tata i tōna rārangi, ahakoa he aha ngā kōrero a ō whakaahua me tō kōtaha.

He raruraru takirua tēnei mō te tāone iti: i te kāinga ka kite tonu koe i aua tāngata anō, ā, i te tāone nui, he ruarua noa te hunga ka kite i a koe.

Te rerekētanga o Amarbis

Māu e kōwhiri tō rohe

I Amarbis, māu e kōwhiri te rohe e tūtaki ai koe ki ngā tāngata; kāore koe e herea ki te hunga e noho tata rawa ana. Kōwhiria te rohe o Murihiku, ā, ko te rohe katoa tō puna, tata ki te 105,000 tāngata, ahakoa e noho ana koe i Waihōpai, i tētahi kāinga iti rānei e hia rau noa iho te taupori. He ōrite te puna ā-rohe o tētahi mema i tētahi tāone e 1,000 te taupori ki tō tētahi mema i Waihōpai.

Kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti

I Amarbis, kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti. Kōwhiria te rohe o Murihiku hei rohe mōu, ā, ki te hiahia koe ki te tūtaki ki tētahi tangata i Waihōpai, e kore tāna hoa noho tata e whakaaturia ki a ia i mua i a koe, i runga noa i te wāhi e noho ana koe. Koinei te tauaro tonu o te raruraru o te tata i runga ake nei, ā, ko te hunga ka whakarērea e ngā taupānga nunui ka tino whai hua.

Kāore he tepe tawhiti, ā, ko te ao katoa mēnā e hiahia ana koe

Kāore he tepe tawhiti i Amarbis, nā reira kāore hoki koe e herea ki Murihiku anake. Ka taea e koe te whakawhānui i tō rohe ki ngā rohe tata, te tūtaki rānei ki tētahi tangata i tētahi atu whenua: he taupānga whaiipo ā-ao a Amarbis, neke atu i te 50 ngā reo e kōrerotia ana e te taupānga, ā, ka āwhina te whakamāori kei roto tonu i te kōrerorero ina rerekē ō kōrua reo. Ka whai tikanga anake ngā kiromita ina hiahia kōrua tahi ki te tūtaki.

He tāngata tūturu, kua arotakehia e te tangata

Kei ia mema he whakaahua tūturu o tōna kanohi, ka mātaitia ngā whakaahua i mua i te whakaaturanga ki ētahi atu, ā, ka arotakehia ia kōtaha i Amarbis e tētahi tangata tūturu. Ina iti te puna tāngata o tō takiwā, ka nui ake te wāhanga o ngā mea e kitea ana e koe ka riro i ia kōtaha rūpahu, kōtaha whakarērea rānei, nā reira he nui ake te hua o taua arotakenga i tētahi tāone iti i tō tētahi tāone nui.

He kore utu te hono mai

He kore utu te hono mai, kāore he kāri nama e hiahiatia ana. Kei te mahere kore utu ngā manako e 25 ia rā me te tuku karere mutunga-kore ki ō hononga, kia mōhio ai koe mēnā e whai hua ana a Amarbis mō tō tāone i mua i tāu utu i tētahi mea. Tirohia ngā mahere me ngā utu kia kite ai koe i ngā mea ka tāpiritia e ngā mahere utu.

Me pēhea te tīmata mai i tētahi tāone iti i Murihiku

  1. Rēhita kore utu, ā, waihangatia he kōtaha e rite ana ki a koe: he whakaahua mārama o tō kanohi me tētahi kōrero motuhake mō te noho i tō tāone. Ka whakaatu ā mātou tohutohu kōtaha i ngā mea e whai hua ana.
  2. Whakaritea tō rohe ki te rohe o Murihiku, ki tētahi rohe whānui ake rānei, ki tō pīrangi.
  3. Tīmata mā te tuku karere. He pai ake tētahi pātai mō te wāhi e noho ana ia i te “kia ora” noa iho, ā, ka tīmata pea te kōrerorero i mua noa atu i te whakaritenga o tētahi haerenga.
  4. Ina hiahia kōrua ki te tūtaki, kōwhiria he wāhi tūmatanui kei waenganui tata i a kōrua, kōrerotia ki tētahi hoa te wāhi e haere ana koe, ā, whāia tā mātou rārangi arowhai mō te tūtaki haumaru.

I hangaia e tētahi nō tētahi tāone iti

Ko Nick te kaiwhakarewa o Amarbis, ā, nō Boardman ia, he tāone iti i Oregon, i Amerika, tata ki te 4,500 te taupori. Ko te raruraru whaiipo o ngā tāone iti e kōrerotia ana i tēnei whārangi, he mea e mōhio pū ana ia i tōna ake wheako: he rārangi kī tonu i ngā tāngata e mōhio kē ana koe, me tētahi tāone nui tata e whakaraupapa ana i ōna ake tāngata ki mua i a koe. I hangaia a Amarbis kia kore ai te wāhi e noho ana koe i Murihiku e whakatau i te hunga ka taea e koe te tūtaki ki a rātou.

Ngā tāone, ngā tāone nui me ngā kāinga taiwhenua katoa o Murihiku

Anei ngā wāhi e 23 katoa o Murihiku, ā-takiwā. Ahakoa ko tēhea o ēnei wāhi tōu, e hāngai ana ki a koe ngā kōrero katoa o tēnei whārangi: kōwhiria te rohe o Murihiku i Amarbis, ā, kei roto i tō puna ia wāhi i raro iho nei.

Takiwā o Gore

  • Gore: 8,178 tāngata
  • Mataura: 1,650 tāngata

Takiwā o Murihiku (Southland)

  • Aparima (Riverton): 1,710 tāngata
  • Balfour: 138 tāngata
  • Edendale: 612 tāngata
  • Lumsden: 519 tāngata
  • Manapōuri: 267 tāngata
  • Mossburn: 168 tāngata
  • Nightcaps: 300 tāngata
  • Oban: 366 tāngata
  • Ōhai: 285 tāngata
  • Ōtautau: 777 tāngata
  • Riversdale: 474 tāngata
  • Te Ānau: 2,751 tāngata
  • Tuatapere: 558 tāngata
  • Waikaia: 105 tāngata
  • Wallacetown: 720 tāngata
  • Winton: 2,475 tāngata
  • Woodlands: 333 tāngata
  • Wyndham: 600 tāngata

Tāone nui o Waihōpai (Invercargill)

  • Kennington: 120 tāngata
  • Motupōhue (Bluff): 1,797 tāngata
  • Waihōpai (Invercargill): 48,990 tāngata

Ngā pātai auau

Ko tēhea te taupānga whaiipo pai rawa mō ngā tāone iti o Murihiku?

Ki ō mātou whakaaro, ko Amarbis. Māu e kōwhiri te rohe e tūtaki ai koe ki ngā tāngata, nā reira ka ōrite te puna ā-rohe o tētahi tāone iti i Murihiku ki tō Waihōpai; kāore te raupapa e whakatauria ana e te tawhiti; kāore he tepe tawhiti; ka arotakehia ia kōtaha e tētahi tangata tūturu; ā, he kore utu te hono mai.

He aha i kite tonu ai au i aua tāngata anō i ngā taupānga whaiipo i tōku tāone?

He maha ngā taupānga whaiipo e whakawhirinaki ana ki te tawhiti hei whakatau ko wai ka kitea e koe, ā, i tētahi tāone iti, he rārangi poto ngā tāngata tata rawa. E ai ki te tātari a Tinuiti i te hātepe o Tinder, he take matua te tata, koinā te take ka kī te rārangi o tētahi tāone iti i aua hoa noho tata anō. I Amarbis, māu e kōwhiri tō rohe, nā reira kāore tō puna e herea ki tō waehere poutāpeta.

Ka taea e au te tūtaki ki ngā tāngata puta noa i Murihiku?

Āe. Kōwhiria te rohe o Murihiku, ā, ka tūtaki koe ki ngā tāngata puta noa i te rohe, ahakoa kei hea koe e noho ana. Kāore koe e whakaraupapatia ki muri i ngā hoa noho tata a tētahi atu.

Ka taea e au te tūtaki ki ngā tāngata i waho o Murihiku?

Āe. Kāore he tepe tawhiti i Amarbis, nā reira ka taea e koe te whakawhānui i tō rohe, te tūtaki rānei ki tētahi tangata i tētahi atu whenua, ā, ka āwhina te whakamāori kei roto tonu i te kōrerorero ina rerekē ō kōrua reo. Tīmata mā te pānui i te aratohu whaiipo ā-ao.

He kore utu a Amarbis?

Āe. He kore utu te hono mai, kāore he kāri nama e hiahiatia ana, ā, kei te mahere kore utu ngā manako e 25 ia rā me te tuku karere mutunga-kore ki ō hononga. Waihangatia tō kōtaha.

Ētahi atu rohe o Aotearoa

Tirohia ngā rohe katoa puta noa i te ao. He tauhou koe? Pānuitia te take ko Amarbis te taupānga whaiipo pai rawa mō ngā tāone iti.

Ētahi atu rauemi a Amarbis

Ngā tatauranga taupori: Tatauranga Aotearoa (Stats NZ), ngā tatauranga o te taupori noho tonu i te Tatauranga 2023 (pō tatauranga 7 Poutūterangi 2023) mō ngā rohe tāone me ngā kāinga taiwhenua o te whakarōpūtanga Urban Rural 2023 (UR2023), he mea tāpiri mai i ngā tatauranga SA2 (rohe tāone) me SA1 (kāinga taiwhenua) kua whakaputaina e Tatauranga Aotearoa; te katoa o te rohe: ngā whakatau tata taupori ā-rohe a Tatauranga Aotearoa, te taupori noho tonu e whakataungia ana i te 30 Pipiri 2025 (rangitahi), mō ia rohe kaunihera ā-rohe. He rohe tatauranga ngā rohe tāone me ngā kāinga taiwhenua kua tautuhia e Tatauranga Aotearoa, ehara i ngā rohe ā-kaunihera. Ko ngā taupori ko ngā tatauranga o te Tatauranga 2023 mō te hunga e noho tonu ana ki reira; ka whakaawhiwhia matapōkeretia e Tatauranga Aotearoa ngā tatauranga ki tētahi taurea o te 3, nā reira ka rerekē pea te tapeke o tētahi wāhi kua hangaia i ētahi rohe tatauranga i te tapeke kua whakaputaina e Tatauranga Aotearoa mō taua wāhi, engari he ruarua noa iho ngā tāngata o te rerekētanga. Ko ngā kāinga taiwhenua he wāhi e 200 ki te 1,000 te taupori, tata nei; kāore ngā kāinga iti ake i whakarārangitia. Ehara a Wharekauri (Chatham Islands) i te wāhanga o tētahi rohe, ā, kāore i whakaurua. Ka toro paku atu te rohe tāone o Richmond (Te Tai o Aorere) ki roto i te Tāone nui o Whakatū (Nelson City); kua whakarārangitia ki raro i te Takiwā o Te Tai o Aorere. He mea ine ngā tawhiti mā te rārangi tika i waenga i ngā tāone, nā reira he roa ake ngā tawhiti mā te huarahi.

Hono mai kore utu

Kore utu te hono mai. Kore utu te tuku karere ki ō hononga.